فرشته، عقل مجرد، و اهریمن (شیطان)، نفس مجرد است. عقل مجرد بعنی عقل فاقد نفس، ونفس مجرد یعنی نفس فاقد عقل. فرشته از خود بیگانه است. او تنها خدا را می بیند، و تنها از خدا فرمان می برد، و  از فرمان خدا هر گز سرپیچی نمی کند. اهریمن ـ درست ـ مقابل فرشته است، او از عقل تهی است، و با خدای عقل سر ستیز دارد، او محض انانیت وخود بینی است وبا هر چه غیر خود بی پرده دشمنی می ورزد.
اما انسان، آمیزه ای از عقل و نفس است. وی هم نسبتی با فرشته دارد، هم نسبتی با اهریمن. انسان اگر جانب خرد را بگیرد ونفس را در اختیار خرد قرار بدهد فرشته خوی و خدا خواه می شود، واگر جانب نفس را بگیرد و عقل را در خدمت نفس قرار بدهد شیطان صفت و خدا گریز می گردد. ازین رو است که قرآن، آدمیان را به خرد ورزی دعوت می کند، و از پیروی هوای نفس بر حذر می دارد.